Czym jest hipnoterapia

Czym jest hipnoterapia i jak działa?

Hipnoza to szczególny stan skupienia uwagi, w którym człowiek intensywniej koncentruje się na określonych myślach, wyobrażeniach i odczuciach, podczas gdy inne bodźce mogą chwilowo schodzić na dalszy plan. Nie oznacza to utraty świadomości ani kontroli nad sobą.

Dobrym przykładem jest sytuacja, kiedy jesteśmy tak pochłonięci książką lub filmem, że przez pewien czas przestajemy zwracać uwagę na otoczenie. Wiemy, gdzie jesteśmy i co się dzieje, ale nasza uwaga jest niemal całkowicie zaangażowana w jedno doświadczenie.

Oczywiście czytanie książki nie jest tym samym co hipnoza. Pokazuje jednak naturalną zdolność ludzkiego umysłu do intensywnej koncentracji.

Hipnoza wykorzystuje podobne mechanizmy, ale w sposób celowy, za pomocą odpowiednio kierowanych sugestii.

Nie chodzi więc o „wyłączenie umysłu”. Wręcz przeciwnie — o wykorzystanie jego zdolności do skupienia, wyobrażania sobie i zmieniania sposobu, w jaki czegoś doświadczamy.

Takie rozumienie hipnozy jest zgodne z definicją opracowaną przez ekspertów Society of Psychological Hypnosis, działającego przy Amerykańskim Towarzystwie Psychologicznym (APA).

Źródło naukowe: Elkins G. R. i współpracownicy (2015), Advancing Research and Practice: The Revised APA Division 30 Definition of Hypnosis.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25365125/

Jak odczuwamy hipnozę?

Doświadczenie hipnozy jest bardzo indywidualne.

Niektórzy opisują je jako głęboki relaks, inni jako intensywne skupienie lub szczególne zaangażowanie w pojawiające się wyobrażenia.

Podczas sesji mogą występować różne odczucia: przyjemna ciężkość lub lekkość ciała, ciepło, chłód, mrowienie, rozluźnienie mięśni czy zmiana subiektywnego poczucia upływu czasu.

Co ciekawe, hipnoza nie musi wiązać się z żadnymi szczególnymi odczuciami fizycznymi. Możemy pozostawać świadomi otoczenia, słyszeć głos terapeuty i nie doświadczać głębokiego odprężenia.

Brak charakterystycznych doznań nie oznacza automatycznie, że hipnoza nie wystąpiła.

Warto również pamiętać, że intensywność odczuwanego transu nie jest jednoznacznym wskaźnikiem skuteczności hipnoterapii.

Od czego zależą efekty hipnoterapii?

Wiele osób zastanawia się, czy hipnoterapia przyniesie rezultaty, jeśli nie są szczególnie podatne na hipnozę. Tymczasem podatność na hipnozę nie jest głównym czynnikiem przesądzającym o skuteczności procesu terapeutycznego.

Potwierdza to metaanaliza przeprowadzona w 2011 roku przez Guya Montgomery'ego, Julie Schnur i Daniela Davida. Badacze przeanalizowali wyniki 10 badań obejmujących 283 uczestników. Wykazali, że osoby bardziej podatne na sugestie hipnotyczne przeciętnie osiągały nieco lepsze rezultaty, jednak podatność wyjaśniała zaledwie około 6% różnic w uzyskiwanych efektach.

Nie oznacza to, że podatność odpowiada za 6% skuteczności terapii. Wynik wskazuje, że sama zdolność reagowania na sugestie ma ograniczoną wartość w przewidywaniu rezultatów.

Źródło: Montgomery G. H. i współpracownicy (2011), The Impact of Hypnotic Suggestibility in Clinical Care Settings.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3731942/

Więcej o tym, czym jest podatność na hipnozę, dlaczego nie należy utożsamiać jej z łatwowiernością i co pokazują badania mózgu, przeczytasz w ARTYKULE: „Czy każdy jest podatny na hipnozę?”

Co zatem ma znaczenie w procesie terapeutycznym?

Jednym z istotnych czynników jest relacja terapeutyczna — oparta na zaufaniu, poczuciu bezpieczeństwa, współpracy oraz wspólnym rozumieniu celu.

W 2018 roku Christoph Flückiger i współpracownicy opublikowali metaanalizę 295 badań obejmujących ponad 30 tysięcy pacjentów. Wykazali, że jakość relacji terapeutycznej jest istotnie związana z rezultatami psychoterapii.  

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29792475/

Znaczenie mają również oczekiwania klienta wobec procesu. Metaanaliza Michaela Constantino i współpracowników z 2018 roku, obejmująca ponad 12 tysięcy pacjentów, wykazała, że bardziej pozytywne oczekiwania wiązały się przeciętnie z korzystniejszymi wynikami terapii.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30335459/

Nie chodzi jednak o bezkrytyczną wiarę w skuteczność metody, lecz o realistyczne oczekiwania, zrozumienie celu i gotowość do współpracy.

Istotne są także rodzaj trudności i odpowiedni dobór metod terapeutycznych. Przykładowo metaanaliza Valentine i współpracowników z 2019 roku, dotycząca redukcji lęku, wykazała, że interwencje wykorzystujące hipnozę przynosiły korzystniejsze rezultaty, gdy były łączone z innymi oddziaływaniami psychologicznymi.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31251710/

Warto zaznaczyć, że badania dotyczące relacji terapeutycznej i oczekiwań obejmowały psychoterapię ogólnie, a nie wyłącznie hipnoterapię.

Wyniki tych badań pokazują, że skuteczność procesu terapeutycznego jest zjawiskiem wieloczynnikowym. Znaczenie mają nie tylko zastosowane techniki, ale również jakość współpracy, indywidualne potrzeby klienta i właściwe dopasowanie sposobu pracy do zgłaszanej trudności.

Dlatego w mojej praktyce nie koncentruję się na tym, jak głęboko klient doświadcza hipnozy, lecz przede wszystkim na zrozumieniu jego problemu, dobraniu odpowiednich metod i stworzeniu warunków sprzyjających rzeczywistej zmianie.

Jak wygląda typowa sesja hipnoterapii w moim gabinecie?

Każda sesja jest dostosowana do indywidualnych potrzeb klienta, jednak można wyróżnić kilka stałych etapów, które składają się na jej strukturę.

Pierwsze spotkanie zawsze zawiera element wywiadu psychologicznego. Jego celem jest dokładne zrozumienie problemu, ustalenie celów terapii oraz wyjaśnienie wszelkich wątpliwości klienta dotyczących procesu. To kluczowy moment budowania zaufania, które jest fundamentem skutecznej terapii.

Następnie już na pierwszej sesji przechodzimy do procesu hipnoterapii. Dlaczego? Bo to nie jest czas na samą rozmowę, a na konkretną pracę, byś poczuł ulgę.

Przebieg spotkania

Kolejne sesje rozpoczynamy od krótkiej rozmowy dotyczącej samopoczucia, obserwowanych zmian oraz aktualnych potrzeb.

Następnie przechodzimy do indukcji hipnotycznej, czyli procedury ukierunkowania uwagi. Wykorzystuję między innymi sugestie słowne, pracę z oddechem oraz wyobrażenia.

Klient najczęściej siedzi wygodnie w fotelu, z zamkniętymi oczami, choć zamknięcie oczu nie jest warunkiem koniecznym doświadczenia hipnozy.

Po indukcji możemy przejść do pogłębienia doświadczenia hipnotycznego, a następnie do właściwej pracy.

W zależności od celu wykorzystuję różne techniki, między innymi metafory, sugestie bezpośrednie, pracę z wyobraźnią oraz metody ukierunkowane na zmianę określonych reakcji emocjonalnych i przekonań.

Na zakończenie następuje łagodne wyprowadzenie z hipnozy oraz krótkie omówienie doświadczenia.

Standardowa sesja hipnoterapii trwa około 90 minut. Pierwsze spotkanie, ze względu na wywiad i ustalenie kierunku pracy, może potrwać dłużej — do 120 minut.

Czy hipnoterapia jest bezpieczna?

Jedną z najczęstszych obaw osób rozważających hipnoterapię jest lęk przed utratą kontroli.

Tymczasem hipnoza nie jest stanem automatycznego podporządkowania się terapeucie. Klient zachowuje możliwość komunikowania swoich potrzeb, wyrażania sprzeciwu i przerwania sesji.

Profesjonalna hipnoterapia opiera się na świadomej zgodzie, współpracy oraz poszanowaniu granic klienta.

Bezpieczeństwo zależy również od odpowiedniego rozpoznania trudności i kwalifikacji osoby prowadzącej sesję. Hipnoterapia nie jest metodą właściwą dla każdego problemu, dlatego w określonych sytuacjach konieczna może być wcześniejsza konsultacja medyczna lub psychiatryczna.

W mojej pracy łączę przygotowanie psychologiczne i psychotraumatologiczne ze specjalistycznymi szkoleniami z hipnoterapii oraz doświadczeniem w pracy indywidualnej.

Istotne znaczenie mają dla mnie poufność, etyka zawodowa, indywidualne podejście i stosowanie metod adekwatnych do potrzeb klienta.

Hipnoterapia – świadoma praca nad zmianą

Hipnoterapia nie jest magicznym rozwiązaniem ani sposobem na przejęcie kontroli nad ludzkim umysłem.

Jest metodą wykorzystującą naturalne mechanizmy koncentracji, wyobraźni i reagowania na sugestie w pracy nad określonymi trudnościami i celami.

Jej wartość nie wynika wyłącznie z doświadczenia transu - choć jest on bardzo korzystny dla regulacji wielu procesów biochemicznych, lecz przede wszystkim ze sposobu, w jaki zostaje on wykorzystany w procesie terapeutycznym.

Nie chodzi o to, aby wyłączyć świadomość. Chodzi o stworzenie warunków, w których możemy przyjrzeć się własnym reakcjom z innej perspektywy i pracować nad ich zmianą na poziomie ich wysępowania.

Często zadawane pytania (FAQ)